Neutrino Atlas
JA
  1. 用語
  2. 実験と検出器
  3. 原子炉ニュートリノ実験
  4. JUNO

JUNO

確認済みレベル 3/4別名: Jiangmen Underground Neutrino Observatory

ニュートリノの質量順序を決定するために設計された、中国の20キロトン液体シンチレーター検出器です。

ラベル付きのJUNO検出器の模式図
JUNO検出器の模式図:液体シンチレーターを満たしたアクリル球を光電子増倍管が取り囲み、全体が水プールの中にあります。画像: JUNO Collaboration: Angel Abusleme, Thomas Adam, Shakeel Ahmad, Rizwan Ahmed, Sebastiano Aiello, Muhammad Akram, Abid Aleem, Tsagkarakis Alexandros, Fengpeng An, Qi An, Giuseppe Andronico, Nikolay Anfimov, Vito Antonelli, Tatiana Antoshkina, Burin Asavapibhop, João Pedro Athayde Marcondes de André, Didier Auguste, Weidong Bai, Nikita Balashov, Wander Baldini, Andrea Barresi, Davide Basilico, Eric Baussan, Marco Bellato, Antonio Bergnoli, Thilo Birkenfeld, Sylvie Blin, David Blum, Simon Blyth, Anastasia Bolshakova, Mathieu Bongrand, Clément Bordereau, Dominique Breton, Augusto Brigatti, Riccardo Brugnera, Riccardo Bruno, Antonio Budano, Jose Busto, Ilya Butorov, Anatael Cabrera, Barbara Caccianiga, Hao Cai, Xiao Cai, Yanke Cai, Zhiyan Cai, Riccardo Callegari, Antonio Cammi, Agustin Campeny, Chuanya Cao, Guofu Cao, Jun Cao, Rossella Caruso, Cédric Cerna, Chi Chan, Jinfan Chang, Yun Chang, Guoming Chen, Pingping Chen, Po-An Chen, Shaomin Chen, Xurong Chen, Yixue Chen, Yu Chen, Zhiyuan Chen, Zikang Chen, Jie Cheng, Yaping Cheng, Yu Chin Cheng, Alexey Chetverikov, Davide Chiesa, Pietro Chimenti, Artem Chukanov, Gérard Claverie, Catia Clementi, Barbara Clerbaux, Selma Conforti Di Lorenzo, Daniele Corti, Flavio Dal Corso, Olivia Dalager, Christophe De La Taille, Zhi Deng, Ziyan Deng, Wilfried Depnering, Marco Diaz, Xuefeng Ding, Yayun Ding, Bayu Dirgantara, Sergey Dmitrievsky, Tadeas Dohnal, Dmitry Dolzhikov, Georgy Donchenko, Jianmeng Dong, Evgeny Doroshkevich, Marcos Dracos, Frédéric Druillole, Ran Du, Shuxian Du, Stefano Dusini, Martin Dvorak , Timo Enqvist, Heike Enzmann, Andrea Fabbri, Donghua Fan, Lei Fan, Jian Fang, Wenxing Fang, Marco Fargetta, Dmitry Fedoseev, Zhengyong Fei, Li-Cheng Feng, Qichun Feng, Richard Ford, Amélie Fournier, Haonan Gan, Feng Gao, Alberto Garfagnini, Arsenii Gavrikov, Marco Giammarchi, Nunzio Giudice, Maxim Gonchar, Guanghua Gong, Hui Gong, Yuri Gornushkin, Alexandre Göttel, Marco Grassi, Vasily Gromov, Minghao Gu, Xiaofei Gu, Yu Gu, Mengyun Guan, Yuduo Guan, Nunzio Guardone, Cong Guo, Jingyuan Guo, Wanlei Guo, Xinheng Guo, Yuhang Guo, Paul Hackspacher, Caren Hagner, Ran Han, Yang Han, Miao He, Wei He, Tobias Heinz, Patrick Hellmuth, Yuekun Heng, Rafael Herrera, YuenKeung Hor, Shaojing Hou, Yee Hsiung, Bei-Zhen Hu, Hang Hu, Jianrun Hu, Jun Hu, Shouyang Hu, Tao Hu, Yuxiang Hu, Zhuojun Hu, Guihong Huang, Hanxiong Huang, Kaixuan Huang, Wenhao Huang, Xin Huang, Xingtao Huang, Yongbo Huang, Jiaqi Hui, Lei Huo, Wenju Huo, Cédric Huss, Safeer Hussain, Ara Ioannisian, Roberto Isocrate, Beatrice Jelmini, Ignacio Jeria, Xiaolu Ji, Huihui Jia, Junji Jia, Siyu Jian, Di Jiang, Wei Jiang, Xiaoshan Jiang, Xiaoping Jing, Cécile Jollet, Jari Joutsenvaara, Leonidas Kalousis, Philipp Kampmann, Li Kang, Rebin Karaparambil, Narine Kazarian, Amina Khatun, Khanchai Khosonthongkee, Denis Korablev, Konstantin Kouzakov, Alexey Krasnoperov, Nikolay Kutovskiy, Pasi Kuusiniemi, Tobias Lachenmaier, Cecilia Landini, Sébastien Leblanc, Victor Lebrin, Frederic Lefevre, Ruiting Lei, Rupert Leitner, Jason Leung, Daozheng Li, Demin Li, Fei Li, Fule Li, Gaosong Li, Huiling Li, Mengzhao Li, Min Li, Nan Li, Nan Li, Qingjiang Li, Ruhui Li, Rui Li, Shanfeng Li, Tao Li, Teng Li, Weidong Li, Weiguo Li, Xiaomei Li, Xiaonan Li, Xinglong Li, Yi Li, Yichen Li, Yufeng Li, Zepeng Li, Zhaohan Li, Zhibing Li, Ziyuan Li, Zonghai Li, Hao Liang, Hao Liang, Jiajun Liao, Ayut Limphirat, Guey-Lin Lin, Shengxin Lin, Tao Lin, Jiajie Ling, Ivano Lippi, Fang Liu, Haidong Liu, Haotian Liu, Hongbang Liu, Hongjuan Liu, Hongtao Liu, Hui Liu, Jianglai Liu, Jinchang Liu, Min Liu, Qian Liu, Qin Liu, Runxuan Liu, Shubin Liu, Shulin Liu, Xiaowei Liu, Xiwen Liu, Yan Liu, Yunzhe Liu, Alexey Lokhov, Paolo Lombardi, Claudio Lombardo, Kai Loo, Chuan Lu, Haoqi Lu, Jingbin Lu, Junguang Lu, Shuxiang Lu, Bayarto Lubsandorzhiev, Sultim Lubsandorzhiev, Livia Ludhova, Arslan Lukanov, Daibin Luo, Fengjiao Luo, Guang Luo, Shu Luo, Wuming Luo, Xiaojie Luo, Vladimir Lyashuk, Bangzheng Ma, Bing Ma, Qiumei Ma, Si Ma, Xiaoyan Ma, Xubo Ma, Jihane Maalmi, Jingyu Mai, Yury Malyshkin, Roberto Carlos Mandujano, Fabio Mantovani, Francesco Manzali, Xin Mao, Yajun Mao, Stefano M. Mari, Filippo Marini, Cristina Martellini, Gisele Martin-Chassard, Agnese Martini, Matthias Mayer, Davit Mayilyan, Ints Mednieks, Artur Meinusch, Yue Meng, Anselmo Meregaglia, Emanuela Meroni, David Meyhöfer, Mauro Mezzetto, Jonathan Miller, Lino Miramonti, Marta Colomer Molla, Paolo Montini, Michele Montuschi, Axel Müller, Massimiliano Nastasi, Dmitry V. Naumov, Elena Naumova, Diana Navas-Nicolas, Igor Nemchenok, Minh Thuan Nguyen Thi, Feipeng Ning, Zhe Ning, Hiroshi Nunokawa, Lothar Oberauer, Juan Pedro Ochoa-Ricoux, Alexander Olshevskiy, Domizia Orestano, Fausto Ortica, Rainer Othegraven, Alessandro Paoloni, Sergio Parmeggiano, Yatian Pei, Luca Pelicci, Nicomede Pelliccia, Anguo Peng, Haiping Peng, Yu Peng, Zhaoyuan Peng, Frédéric Perrot, Pierre-Alexandre Petitjean, Fabrizio Petrucci, Oliver Pilarczyk, Luis Felipe Piñeres Rico, Artyom Popov, Pascal Poussot, Ezio Previtali, Fazhi Qi, Ming Qi, Sen Qian, Xiaohui Qian, Zhen Qian, Hao Qiao, Zhonghua Qin, Shoukang Qiu, Gioacchino Ranucci, Neill Raper, Reem Rasheed, Alessandra Re, Henning Rebber, Abdel Rebii, Mariia Redchuk, Bin Ren, Jie Ren, Barbara Ricci, Mariam Rifai, Mathieu Roche, Narongkiat Rodphai, Aldo Romani, Bedřich Roskovec, Xichao Ruan, Arseniy Rybnikov, Andrey Sadovsky, Paolo Saggese, Simone Sanfilippo, Anut Sangka, Utane Sawangwit, Julia Sawatzki, Michaela Schever, Cédric Schwab, Konstantin Schweizer, Alexandr Selyunin, Andrea Serafini, Giulio Settanta, Mariangela Settimo, Zhuang Shao, Vladislav Sharov, Arina Shaydurova, Jingyan Shi, Yanan Shi, Vitaly Shutov, Andrey Sidorenkov, Fedor Šimkovic, Chiara Sirignano, Jaruchit Siripak, Monica Sisti, Maciej Slupecki, Mikhail Smirnov, Oleg Smirnov, Thiago Sogo-Bezerra, Sergey Sokolov, Julanan Songwadhana, Boonrucksar Soonthornthum, Albert Sotnikov, Ondřej Šrámek, Warintorn Sreethawong, Achim Stahl, Luca Stanco, Konstantin Stankevich, Dušan Štefánik, Hans Steiger, Jochen Steinmann, Tobias Sterr, Matthias Raphael Stock, Virginia Strati, Alexander Studenikin, Jun Su, Shifeng Sun, Xilei Sun, Yongjie Sun, Yongzhao Sun, Zhengyang Sun, Narumon Suwonjandee, Michal Szelezniak, Jian Tang, Qiang Tang, Quan Tang, Xiao Tang, Vidhya Thara Hariharan, Eric Theisen, Alexander Tietzsch, Igor Tkachev, Tomas Tmej, Marco Danilo Claudio Torri, Konstantin Treskov, Andrea Triossi, Giancarlo Troni, Wladyslaw Trzaska, Cristina Tuve, Nikita Ushakov, Vadim Vedin, Giuseppe Verde, Maxim Vialkov, Benoit Viaud, Cornelius Moritz Vollbrecht, Cristina Volpe, Katharina Von Sturm, Vit Vorobel, Dmitriy Voronin, Lucia Votano, Pablo Walker, Caishen Wang, Chung-Hsiang Wang, En Wang, Guoli Wang, Jian Wang, Jun Wang, Lu Wang, Meifen Wang, Meng Wang, Meng Wang, Ruiguang Wang, Siguang Wang, Wei Wang, Wei Wang, Wenshuai Wang, Xi Wang, Xiangyue Wang, Yangfu Wang, Yaoguang Wang, Yi Wang, Yi Wang, Yifang Wang, Yuanqing Wang, Yuman Wang, Zhe Wang, Zheng Wang, Zhimin Wang, Zongyi Wang, Apimook Watcharangkool, Wei Wei, Wei Wei, Wenlu Wei, Yadong Wei, Kaile Wen, Liangjian Wen, Christopher Wiebusch, Steven Chan-Fai Wong, Bjoern Wonsak, Diru Wu, Qun Wu, Zhi Wu, Michael Wurm, Jacques Wurtz, Christian Wysotzki, Yufei Xi, Dongmei Xia, Xiang Xiao, Xiaochuan Xie, Yuguang Xie, Zhangquan Xie, Zhao Xin, Zhizhong Xing, Benda Xu, Cheng Xu, Donglian Xu, Fanrong Xu, Hangkun Xu, Jilei Xu, Jing Xu, Meihang Xu, Yin Xu, Baojun Yan, Taylor Yan, Wenqi Yan, Xiongbo Yan, Yupeng Yan, Changgen Yang, Chengfeng Yang, Huan Yang, Jie Yang, Lei Yang, Xiaoyu Yang, Yifan Yang, Yifan Yang, Haifeng Yao, Jiaxuan Ye, Mei Ye, Ziping Ye, Frédéric Yermia, Na Yin, Zhengyun You, Boxiang Yu, Chiye Yu, Chunxu Yu, Hongzhao Yu, Miao Yu, Xianghui Yu, Zeyuan Yu, Zezhong Yu, Cenxi Yuan, Chengzhuo Yuan, Ying Yuan, Zhenxiong Yuan, Baobiao Yue, Noman Zafar, Vitalii Zavadskyi, Shan Zeng, Tingxuan Zeng, Yuda Zeng, Liang Zhan, Aiqiang Zhang, Bin Zhang, Binting Zhang, Feiyang Zhang, Guoqing Zhang, Honghao Zhang, Jialiang Zhang, Jiawen Zhang, Jie Zhang, Jin Zhang, Jingbo Zhang, Jinnan Zhang, Mohan Zhang, Peng Zhang, Qingmin Zhang, Shiqi Zhang, Shu Zhang, Tao Zhang, Xiaomei Zhang, Xin Zhang, Xuantong Zhang, Xueyao Zhang, Yinhong Zhang, Yiyu Zhang, Yongpeng Zhang, Yu Zhang, Yuanyuan Zhang, Yumei Zhang, Zhenyu Zhang, Zhijian Zhang, Fengyi Zhao, Jie Zhao, Rong Zhao, Runze Zhao, Shujun Zhao, Dongqin Zheng, Hua Zheng, Yangheng Zheng, Weirong Zhong, Jing Zhou, Li Zhou, Nan Zhou, Shun Zhou, Tong Zhou, Xiang Zhou, Jiang Zhu, Jingsen Zhu, Kangfu Zhu, Kejun Zhu, Zhihang Zhu, Bo Zhuang, Honglin Zhuang, Liang Zong, Jiaheng Zou · CC BY 4.0 · commons.wikimedia.org

江門地下ニュートリノ観測所(JUNO)は、陽江と台山の原子力発電所から約52.5 kmの位置にあります。直径35.4 mのアクリル球に20 ktのLABシンチレーターを満たし、約17,600本の20インチ光電子増倍管と25,600本の3インチ光電子増倍管(被覆率約78%)で観測して、約3%のエネルギー分解能を実現します。物理データの取得は2025年8月26日に始まりました。最初の結果(2025年11月、59日分)は、θ₁₂とΔm²₂₁を、それまでの全実験を合わせたものより1.6倍高い精度で測定しました(Nature、2026年6月)。

わかりやすく言うと

約50 km進む原子炉反ニュートリノは、2通りの振動を同時に起こします。「太陽」質量差による、ゆっくりとした深い波と、その上に重なる、「大気」質量差による速くて小さなさざ波です。このさざ波の正確な間隔は、3番目のニュートリノ質量状態が最も重いのか、最も軽いのかによって変わります。JUNOはこの細かなパターンを読み取るために建設されました。そのためには、これまでのどの大型シンチレーター検出器よりも鋭いエネルギー測定が求められます。

検出器のしくみ

検出器は広東省開平市の近く、地下約700 mにあり、陽江原子力発電所と台山原子力発電所から約52.5 kmの基線長に位置しています。直径35.4 mのアクリル球に、直鎖アルキルベンゼンを用いた液体シンチレーターが2万トン入っています。これを約17,600本の大型20インチ光電子増倍管と25,600本の小型3インチ光電子増倍管が見張り、表面の約78%を覆っています(光電面被覆率)。球は深さ44 mの水プールの中にあり、このプールは岩盤の放射能を遮蔽するとともに、チェレンコフ型のミューオン・ベトとしてはたらきます。設計目標は1 MeVで約3%のエネルギー分解能です。

主な成果

検出器の設置は2021年から2024年12月まで行われ、物理データの取得は2025年8月26日に始まりました。わずか59日分のデータで、2025年11月に最初の結果が得られました。sin²θ₁₂ = 0.3092 ± 0.0087、Δm²₂₁ = (7.50 ± 0.12) × 10⁻⁵ eV²で、それ以前のすべての実験を合わせたよりも1.6倍高い精度です。Δm²₂₁の値は、太陽ニュートリノから導かれる値と約1.5σの弱い食い違いを示したままです。

ニュートリノ物理学にとっての意義

JUNOは、原子炉反ニュートリノの真空振動を通じて質量順序を検証する唯一の実験であり、加速器実験や大気ニュートリノ実験が利用する物質効果にはほとんど依存しません。2つの手法を比べることは、強力な整合性の検証になります。コラボレーションは、約3σでの決定に約6〜7年分のデータが必要と見込んでおり、θ₁₂、Δm²₂₁、Δm²₃₁について1%を下回る精度を目指しています。同じ検出器は地球ニュートリノや太陽の⁸Bニュートリノも記録し、銀河系内で超新星が起これば数千個の事象を観測するでしょう。

コラボレーション

JUNOは2008年に提案され、2013年に王貽芳の主導のもとで承認されました。発起人の一人には曹俊がいます。コラボレーションには17の国と地域の74機関から700人を超える科学者が参加しています。小型の衛星検出器JUNO-TAOが、振動前の原子炉スペクトルを測定します。

よくある質問

JUNOはいつ質量順序を決定するのですか?

コラボレーションは、約6〜7年の運転後に約3σの結果が得られると見込んでいます。加速器や大気ニュートリノのデータと組み合わせれば、より早く達成できます。

JUNOはなぜ原子炉から52.5 km離れているのですか?

この距離では、Δm²₂₁によるゆっくりとした振動が最初の極大付近にあり、質量順序を明らかにする速いさざ波が最もよく見えるからです。

原論文

  1. 提案F. An et al. (JUNO Collaboration), Neutrino physics with JUNO, J. Phys. G 43, 030401 (2016)DOI 10.1088/0954-3899/43/3/030401
  2. 最初の結果JUNO Collaboration, First measurement of reactor neutrino oscillations at JUNO, Nature (2026)DOI 10.1038/s41586-026-10538-zarXiv:2511.14593

さらに詳しく

  • JUNO-TAO台山原子炉の炉心から約44 mの位置に置かれた、小型・高分解能の衛星検出器で、基準となる原子炉スペクトルを測定します。

関連用語

人物

このテーマの最新研究

最新の研究

年表で見る

  1. 2025JUNOがデータ取得を開始
  2. 2025JUNOの最初の結果が精度の記録を更新
  3. 2026JUNOが質量順序の最初の兆候を観測

言及しているページ 123 件

用語 65

ほか57件

最終更新: · 編集方針

このページを引用

テキスト

Neutrino Atlas(2026)「JUNO」https://neutrino-atlas.com/ja/terms/juno/(2026年11月22日閲覧)

BibTeX

@misc{neutrinoatlas2026termsjuno,
  title        = {JUNO},
  author       = {{Neutrino Atlas}},
  year         = {2026},
  url          = {https://neutrino-atlas.com/ja/terms/juno/},
  note         = {閲覧日 2026-11-22},
  language     = {japanese}
}